Tijd voor verandering

Gisteren riep ik dat het auteursrechtensysteem helemaal stuk is. Vandaag iets meer daarover. Disclaimer vooraf: Ik ben geen jurist; ik vind het interessante materie en schrijf stukjes over dingen die me bezighouden.

Waarom is het systeem stuk? Simpel: de tijden zijn veranderd, de techniek is veranderd, cultuur en kunst zijn per definitie aan ontwikkeling onderhevig, maar in de wetgeving is deze verandering niet terug te zien. Dat de Auteurswet techniek-onafhankelijk is betekend niet dat de veranderingen die de techniek teweeg bengen adequaat door de wet afgedekt worden.

Door de komst van internet en de bijbehorende cultuur waar alles (zonder al te veel omzien naar de rechtmatigheid daarvan) gekopieerd en aangeboden wordt blijkt overduidelijk dat de wet daarin niet voorziet. Toen je nog geen cassettebandjes had was het kopiëren van een grammofoonplaat bijkans onmogelijk. Met de huidige techniek is het maken van een perfectie kopie van een liedje een fluitje van nog geen cent. Het maken van kopieën van auteursrechtelijk beschermd werk—of het nu audio, tekst, film of wat dan ook is—is nog nooit zo makkelijker geweest. Sterker nog, op het internet is alles sowieso een kopie.

Betekend dat dan dat je zomaar alles overal (gratis) moet kunnen plaatsen? Welnee.
Is het redelijk dat rechthebbende een vergoeding krijgen voor gebruik van hun werk? Jazeker.
Had Walt Disney ook zoveel artistieke hoogtepunten geproduceerd als hij niet gratis leentjebuur had kunnen spelen bij de broertjes Grimm, Shakespeare, Homerus en noem maar op? Wie weet.

Volgens mij moeten we af van het oude verbodsdenken (“Dit heb ik gemaakt, en daar mag jij helemaal niks mee tenzij jij mij geld geeft”) en het auteursrecht omvormen naar een ‘gebruiksrecht’: in plaats van ieder gebruik van een auteursrechtelijk beschermd werk standaard te verbieden een systeem ontwikkelen waar de rechthebbende een vergoeding voor het gebruik van zijn werk krijgt. Dat een grondige herziening van het auteursrecht een zeer lastig verhaal is in verband met bestaande internationale verdragen snap ik. Maar het huidige systeem werkt overduidelijk niet.