Een vrouw loopt huilend door de nacht
De man die naast haar gaat troost zacht
Het is niet ver naar Nazareth
Het is niet ver naar Nazareth

En inderdaad, niet veel later liepen ze door de verlaten straten van Nazareth. En man, wat zat hij er naast. "Wie laat er met kerst nu mensen in de kou staan?" had hij zich afgevraagd. Iedereen dus. Er was geen hotel, het enige pension was gesloten en waar hij ook aanbelde, niemand wou een naar diesel stinkende trucker en zijn op knappen staande vrouw in huis hebben.

Zij komen in het dorpje aan
Maar nergens wordt hun vraag verstaan
Er is geen plaats in Nazareth
Er is geen plaats in Nazareth

Toen klonk er een stem door de nacht. "Man," sprak de stem, zeggende, "volgens mij hebben we een probleempje." De man keek zijn vrouw aan. "Je wil toch niet zeggen…" Ze knikte bedroefd. "Welpotverdulle," sprak de man. (Althans, dat zei hij niet, maar dit is een kerstverhaal, dus laten we het netjes houden.) "Ga zitten, blijf zitten, dan verzin ik een list, als je begrijpt wat ik bedoel." En weg was hij. De vrouw zette zich op de stoep neder, en wachtte geduldig af tot de man terug kwam. Dat duurde niet lang. "Kom mee," zei hij, en hiep haar overeind. Vlakbij was een verlaten boerderij, waarvan de stal niet op slot was, en gingen daar naar binnen. Voorwaar, ik zeg u: terwijl zij daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak.

Op 't laatst vinden zij een oude stal
Die haar en hem beschutting geven zal
De man zoekt stro en maakt een kribbe schoon
En daar schenkt zij het leven aan een zoon

Tot zover het kerstverhaal van Maria Manuela, naar het Evangelie van Jacques Herb.

? download Jacques Herb - Nazareth (rechtermuisklik, opslaan als…)

Later vandaag: de context en meer luisterpret.

Kinderbijbels hebben de ondankbare taak om een ongelofelijk verhaal zo te vertellen dat het geen sprookje wordt. En dat lijkt mij helemaal niet makkelijk. Neem bijvoorbeeld Sneeuwwitje: er was eens een prinses die van een appel at, en als dood neer viel. Niets of niemand kon haar wakker maken, totdat op een dag een knappe prins op een wit paard haar wakker kuste. Als je dat vergelijkt met het belangrijkste christelijke leerstuk uit de bijbel—er was eens een vrouw die van een appel at, en sindsdien is iedere mens zondig; niets of niemand kon die zonde wegnemen, totdat de zoon van God op aarde kwam om voor onze zonden te sterven—zal je zien dat er een onmiskenbare parallel is.

Pratende dieren bestaan alleen in sprookjes. En de bijbel. Kleinduimpje is de reus te slim af, en David verslaat Goliath. Jona en Pinokkio zaten allebei in de buik van een grote vis. Peter Pan kan vliegen en Jezus loopt over het water. Zeeën splijten open, braamstruiken praten, brood valt uit de lucht, water wordt wijn, en laat ik over het boek Openbaringen maar helemaal mijn mond houden. Het lijkt mij geen pretje om aan een kind te moeten uitleggen waarom wat er in het ene boek staat wel waar is, en wat er in het andere staat niet.

Wat me ook niet makkelijk lijkt, is een kindvriendelijke versie van de 'moeilijke' bijbelverhalen vertellen. Er zijn voor dat soort verhalen eigenlijk maar twee opties: of je bedekt de helft met de mantel der liefde, of je vertelt ze niet. Om een voorbeeldje van optie één te geven, een passages uit het verhaal van Simson dat ik gisteren vertelde, zoals het in Bijbelse verhalen voor jonge kinderen van D.A. Kramer-Schaap verteld wordt:

Omdat hij nu aan dertig stel kleren moest zien te komen - hij had de weddenschap immers verloren - liep hij naar buiten en sloeg in het wilde weg dertig Filistijnen dood. […] De bruiloft liep dus niet erg vrolijk af.

Ja, dat kan je wel zeggen ja. Die bruiloft liep inderdaad niet zo vrolijk af. Ik heb echter geen flauw idee welke les je hier uit moet trekken. Dan kan je beter het hele verhaal weg laten, lijkt me.

Maar dat kan je met het verhaal van de zondvloed niet doen. Dat is een van de bekendste verhalen uit de bijbel, en ook niet wat je zegt, lichte kost: God heeft er spijt van dat hij de mensen geschapen had, en besluit in al zijn wijsheid en almacht, sans rancune, 99,99997% * van de wereldbevolking plus een vergelijkbaar percentage van de dieren uit te roeien. Laten we eens zien hoe de kinderbijbel waar ik het bekendst mee ben, de Woord voor Woord Kinderbijbel van Karel Eykman, dit verhaal vertelt.

In die dagen luisterden de mensen niet meer naar God, en God kreeg spijt dat hij de mensen gemaakt had. Hij begon zich af te vragen of er dan helemaal niemand meer was voor wie hij God kon zijn. Gelukkig was er nog een man die God wel lief vond, Noach.

God ging naar hem toe. Hij zei: Noach, zoals het nu is, kan het niet lang meer duren. De mensen willen niet meer met mij te maken hebben. Dan wordt het hier op aarde even verschrikkelijk als voor de tijd dat ik alles maakte. Land, wolken en water, alles zal weer door elkaar raken. Er zal niets overblijven. Ik zal alleen het allerbelangrijkste redden dat er te reden valt. Het leven van jou, van je vrouw en kinderen en het leven van de dieren, alleen dat.

God zei tegen Noach dat hij een grote boot, een ark, moest bouwen, en dat hij van alle dieren op aarde een mannetje en een vrouwtje moest vinden, zodat die in de ark konden.

Maar Noach begon nu toch werkelijk bang te worden. Hij vroeg: Waarom moet ik die boot eigenlijk maken? Wat gaat er nu precies gebeuren?
Toen legde God het uit. Het water zal komen, Noach. Het water zal niet meer in de rivieren blijven, het zal over het land spoelen.

Poehee. Da's niet niks. Noach bouwde de boot precies zoals God hem verteld had, verzamelde alle dieren, en ging met zijn gezinnetje aan boord. Toen zette God de regen aan, en het bleef veertig dagen en veertig nachten regenen. De hele aarde verdween onder water, maar gelukkig zaten Noach en zijn vrouw droog!

Binnen het schip begon Noachs vrouw zachtjes te huilen. Noach probeerde haar te troosten. Hijzelf moest er ook niet aan denken wat er buiten het schip overbleef van de mensen en de aarde waarvan hij zoveel gehouden had.

Toen de regen weer opgehouden was en het water verdween, gingen Noach, zijn gezin en alle dieren van de ark af. Als dank bracht Noach een brandoffer aan God, en God rook dat het offer goed was. Toen zei hij tegen zichzelf, Alles wat de mens doet, is nu eenmaal slecht. Het heeft daarom ook geen zin om alles wat leeft doden, dus dat doe ik nooit meer. En God maakte een regenboog als herinnering aan deze belofte.

Tot zover deze bijbel10daagse.

* Men schat de wereldbevolking rond de tijd van de zondvloed (ca. 2400 v.Chr.) op 30 miljoen mensen, en er waren volgens de bijbel acht overlevenden. Reken maar na. ↩

Simson, die gezegend was door de HEERE en zeer sterk, zou graag een Filistijns meisje trouwen. Zijn ouders vonden het niet zo'n goed idee. Werd het volk Israëls immers niet door dat gajes onderdrukt? Moest hij nu echt met een van hen trouwen? Was er onder zijn eigen volk geen geschikte bruid te vinden? O, die was er vast wel, maar wat zijn ouders niet wisten, was dat de HEERE dit zo gewild had. Dan kon Simson mooi ruzie zoeken met de Filistijnen, en dat zou ze leren, dat goddeloze tuig. *

Niet veel later was Simson samen met zijn ouders op weg naar zijn lief. Toen ze in de buurt van Timna, waar zij woonde, langs de wijngaarden liepen, werd de weg opeens een jonge leeuw versperd.

Toen werd de Geest des HEEREN vaardig over hem, dat hij hem vaneenscheurde, gelijk men een bokje vaneenscheurt, en er was niets in zijn hand; doch hij gaf zijn vader en zijn moeder niet te kennen, wat hij gedaan had.

Ongeschonden kwamen ze tenslotte in Timna aan, waar het meisje Simson nog steeds beviel. Niet veel later ging hij weer die kant op, ditmaal om haar te trouwen. Onderweg ging hij echter eerst nog eens bij de dode leeuw kijken. Een zwerm bijen had in het kadaver een nest gebouwd, dat vol zat met honing. Hij nam die honing, en bracht het bij zijn ouders, zonder te zeggen waar het vandaan kwam. Uiteindelijk arriveerde hij in Timna, om te trouwen. Op het feestje daagde hij de dertig gasten uit: hij gaf een raadsel op, en als zij binnen zeven dagen het antwoord wisten, dan zouden zij van hem allemaal een kekke outfit. Lukt ze dat niet, dan kreeg hij er dertig. De gasten accepteerden de weddenschap. Simsons raadsel? Het is sterk en het verslindt altijd, nu biedt het een maal van zoetigheid.

Vier dagen later kwamen de gasten verhaal halen bij Simsons vrouw. Als zij het antwoord niet zou verklappen, nou, dan zouden ze haar huis eens fijntjes tot de grond toe afbranden. Met haar en haar familie erin. Gelukkig voor haar familie wist ze net op tijd Simson het antwoord te ontfutsellen, en zo gebeurde het dat vlak voor zonsondergang op de zevende dag de bruiloftsgasten voor Simson verschenen, en spraken, al zeggende, Wat zou er zoeter zijn dan honing en sterker dan de leeuwenkoning? Bij de baard van een profeet naar keuze, wat was Simson nijdig!

Toen werd de Geest des HEEREN vaardig over hem, en hij ging af naar de Askelonieten, en sloeg van hen dertig man; en hij nam hun gewaad, en gaf de wisselklederen aan degenen, die dat raadsel verklaard hadden.

Na deze moord op dertig onschuldige mannen ging Simson weer thuis bij zijn vader wonen. Zijn schoonvader gaf zijn vrouw daarom maar aan een van de getuigen op de bruiloft. †

In die dagen was Koning Saul geen fan van de volksheld David. Hij zou hem maar wat graag uit de weg laten ruimen. Toen hij hoorde dat zijn tweede dochter Michal verliefd was op David, bedacht hij een list: hij zou haar gebruiken om de Filistijnen tegen David op te zetten en hem zo uit de weg ruimen. Saul stuurde twee bedienden naar David, met het bericht dat de koning zo zeer op hem gesteld was dat hij zijn dochter ten huwelijk aan bood. David zou hier maar wat graag op ingaan, maar, zo liet hij de koning zeggen, hij was een arme sloeber die geen bruidsschat kon betalen.

Toen zeide Saul: Aldus zult gijlieden tot David zeggen: De koning heeft geen lust aan den bruidschat, maar aan honderd voorhuiden der Filistijnen, opdat men zich wreke aan des konings vijanden. Want Saul dacht David te vellen door de hand der Filistijnen.
Zijn knechten nu boodschapten David deze woorden. En die zaak was recht in de ogen van David, dat hij des konings schoonzoon zou worden; maar de dagen waren nog niet vervuld.
Toen maakte zich David op, en hij en zijn mannen gingen heen, en zij sloegen onder de Filistijnen tweehonderd mannen, en David bracht hun voorhuiden, en men leverde ze den koning volkomenlijk, opdat hij schoonzoon des konings worden zou. Toen gaf Saul hem zijn dochter Michal ter vrouw.

In Genesis 38 lezen wij dat Juda drie zonen had: Er, Onan en Sela. Voor zijn oudste zoon Er vond hij een vrouw, Tamar. Maar voordat hij kinderen bij haar kon verwekken, werd hij door de HEERE gedood, omdat hij kwaad was in Zijn Ogen. Sterven zonder nageslacht, dat kon in die tijd natuurlijk niet. Gelukkig had Juda een plan: Onan, zijn tweede zoon, zou met Tamar trouwen, en bij haar het nageslacht van zijn broer verwekken. Aldus geschiedde.

Doch Onan, wetende, dat dit zaad voor hem niet zoude zijn, zo geschiedde het, als hij tot zijns broeders huisvrouw inging, dat hij het verdierf tegen de aarde, om zijn broeder geen zaad te geven.
En het was kwaad in des HEEREN ogen, wat hij deed; daarom doodde Hij hem ook.

Nu was Tamar voor de tweede keer weduwe. Juda stuurde haar weg om bij haar vader te gaan wonen totdat zijn derde zoon Sela volwassen was. Dan zou zij met Sela trouwen en een nageslacht stichten. Juda kwam die belofte echter niet na, en daarom verzon ook Tamar een list.

Toen legde zij de klederen van haar weduwschap van zich af, en zij bedekte zich met een sluier, en bewond zich, en zette zich aan den ingang der twee fonteinen, die op den weg naar Timna is; want zij zag, dat Sela groot geworden was, en zij hem niet ter vrouw was gegeven.
Als Juda haar zag, zo hield hij haar voor een hoer, overmits zij haar aangezicht bedekt had.
En hij week tot haar naar den weg, en zeide: Kom toch, laat mij tot u ingaan; want hij wist niet, dat zij zijn schoondochter was. En zij zeide: Wat zult gij mij geven, dat gij tot mij ingaat?

Juda beloofde haar een geitenbokje te sturen, en gaf zijn staf en zegel als onderpand. Nadat hij tot Tamar was ingegaan en haar bezwangerde, vertrok zij en trok haar normale kleren weer aan. Niemand wist dat zij die vrouw van lichte zeden was, en toen een bode van Juda het bokje kwam brengen, kon deze dus niet bezorgd worden. Had Juda daar even mazzel!

Dat duurde echter niet lang. Drie maanden later kwam iemand hem vertellen dat zijn schoondochter gehoereerd had, en zie, zij is zwanger van hoererij. Juda liet Tamar voor hem komen, zodat zij verbrand kon worden. Tamar kwam voor Juda, en draaide de rollen om door te verklaren dat de eigenaar van het zegel en de staf die zij bij zich had de vader van haar kinderen was. Toen zei Juda, zeggende, dat Tamar rechtvaardiger was dan hij, omdat hij haar zijn zoon Sela niet gegeven had. Tamar kreeg, verrassing!, twee zonen, en ze leefden nog lang en gelukkig.

Moraal van het verhaal: masturbatie is een kwaad in des HEERES ogen, maar je schoondochter voor hoer houden is wat Hem betreft dik in orde.

De zonden van Sodom en Gomorra waren groot. Daarom stuurt God twee engelen vermomd als mannen er naartoe om te kijken of er echt niets meer te redden valt. Bij de stadspoort komen zijn Lot tegen, en, gastvrij als hij is, nodigt hij ze uit om bij hem te dineren en de nacht door te brengen. In eerste instantie weigeren ze het aanbod, maar hij weet ze te overtuigen. Na het avondmaal word er op de deur geklopt. Lot doet open, en ziet alle mannen uit Sodom staan.

En zij riepen Lot toe, en zeiden tot hem: Waar zijn die mannen, die dezen nacht tot u gekomen zijn? breng hen uit tot ons, opdat wij ze bekennen.
Toen ging Lot uit tot hen aan de deur, en hij sloot de deur achter zich toe;
En hij zeide: Mijn broeders! doet toch geen kwaad!
Ziet toch, ik heb twee dochters, die geen man bekend hebben; ik zal haar nu tot u uitbrengen, en doet haar, zoals het goed is in uw ogen; alleenlijk doet dezen mannen niets; want daarom zijn zij onder de schaduw mijns daks ingegaan.

Natuurlijk kan Lot zijn gasten niet uitleveren zodat men seks met ze kan hebben, dat zou een grof gebrek aan gastvrijheid zijn! Daarom bied Lot zijn ongehuwde dochters aan. De mannen van Sodom nemen hier echter geen genoegen mee, en dreigen ergere dingen met Lot te doen als wat ze met zijn gasten van plan waren. Gelukkig schieten de engelen Lot te hulp, en helpen ze hem en zijn gezin te ontsnappen. Niet veel later liet de HEERE zwavel en vuur over Sodom en Gomorra regenen.

In die dagen was de stad Tebes in opstand gekomen tegen Abimelech. Die belegerde stad, en nam hem in. De bewoners waren bijtijds naar een versterkte toren gevlucht, en hadden zich daar ingesloten. Abimelech bestookte toen de toren, want hij zou dat opstandige gespuis wel eens krijgen. Hij liep met een fakkel op de poort van de toren af om deze in brand te steken …

Maar een vrouw wierp een stuk van een molensteen op Abimélechs hoofd; en zij verpletterde zijn hersenpan.
Toen riep hij haastelijk den jongen, die zijn wapenen droeg, en zeide tot hem: Trek uw zwaard uit, en dood mij, opdat zij niet van mij zeggen: Een vrouw heeft hem gedood. En zijn jongen doorstak hem, dat hij stierf.

Toen het leger Israëls zag dat hun leider dood was, gingen zij ieder huiswaarts.

In die dagen was David koning van Israël, en zijn zoon Amnon kreeg Thamar, de zus van Davids zoon Absalom lief. Maar omdat zij a) nog maagd was en b) zijn halfzus, vond hij niet dat hij iets met haar aan kon vangen. Dit kwelde hem zeer, en samen met zijn neef bedacht hij een list: hij veinsde ziek te zijn, en zorgde ervoor dat Thamar hem eten kwam brengen opdat hij aan kon sterken. Toen gebeurde het volgende:

Als zij ze nu tot hem nabij bracht, dat hij ate, zo greep hij haar, en zeide tot haar: Kom, lig bij mij, mijn zuster!
Maar zij zeide tot hem: Niet, mijn broeder, verkracht mij niet, want alzo doet men niet in Israël; doe deze dwaasheid niet.
Doch hij wilde naar haar stem niet horen; maar sterker zijnde dan zij, zo verkrachtte hij haar, en lag bij haar.

Nadat Amnon zijn halfzus verkracht had, verdween de liefde die hij eerst voor haar voelde als bij toverslag. Nee, nu haatte hij Thamar, en liet haar uit zijn vertrekken verwijderen. Thamar werd gek van verdriet, maar zowel van haar broer Absalom als van koning David kreeg ze geen blijk van medeleven. Sterker nog, in plaats van verhaal te halen of hem te straffen waren zij slechts kwaad op Amnon, en deden verder niets.

Tot zover deze les in bijbelse normen en waarden.

Dingen krijgen omdat je waarlijk gelooft, dat is een bekend gegeven in de bijbel. Neem het verhaal van Jezus en de vijgenboom uit Mattheus 21:18-22:

En des morgens vroeg, als Hij wederkeerde naar de stad, hongerde Hem.
En ziende, een vijgeboom aan den weg, ging Hij naar hem toe, en vond niets aan denzelven, dan alleenlijk bladeren; en zeide tot hem: Uit u worde geen vrucht meer in der eeuwigheid! En de vijgeboom verdorde terstond.

Zijn leerlingen vragen hem hoe het komt dat die boom zo opeens verdort. Jezus zegt ze, antwoordende, dat als je maar waarlijk gelooft, dan zal je wat je in gebed begeert krijgen. Dat is op zich een aardig leermomentje, maar het wordt beter. In het evangelie van Marcus komt hetzelfde verhaal namelijk in een iets andere versie terug:

En ziende van verre een vijgeboom, die bladeren had, ging Hij om te zien, of Hij ook iets op denzelven zou vinden; en daarbij gekomen zijnde, vond Hij niet dan bladeren; want het was de tijd der vijgen niet.
En Jezus, antwoordende, zeide tot denzelven: Niemand ete enige vrucht meer van u in der eeuwigheid! En Zijn discipelen hoorden het.

De volgende ochtend was de boom verdord. Omdat Jezus daar om gevraagd had. Leermoment van de dag: geloof in de HEERE, en jouw gebed zal verhoord worden. Ook al is het volstrekt onredelijk.

Vorige maand was er een Amersfoortse predikant die van de opschudding rondom de corrigerende tik die hij had veroorzaakt een aanval op godsdienstvrijheid en een toonbeeld van intolerantie jegens bijbelse hardlijnigheid wou maken. Wat hem betreft is de bijbelse richtlijn duidelijk: Die zijn roede inhoudt, haat zijn zoon; maar die hem liefheeft, zoekt hem vroeg met tuchtiging.

Mensen die de bijbel van voor tot achter letterlijk interpreteren, zonder de dingen die niet in hun straatje passen over te slaan, die mag ik wel. Wat als je zegt, ja, maar dat van die roede, dat moet je niet letterlijk nemen, dat moet je in de tijd zien: toen was dat normaal, nu doen wij dat niet meer, dan begeef je je op het hellende vlak. Het is dan immers nog maar een kleine stap naar het afwijzen van andere, meer essentiële geloofszaken uit 'het goede boek.'

Helaas. De predikant in kwestie is niet zo recht in de leer als dat hij ons wil doen geloven. In een interview met het Nederlands Dagblad zegt hij dat bijvoorbeeld Deuteronomium 21:18-21 voor ons gelukkig niet meer geldt. * Dat is op zich best wel jammer. Want daar kan hij volgens mij best een interessante preek uit halen:

Wanneer iemand een moedwilligen en wederspannigen zoon heeft, die de stem zijns vaders en de stem zijner moeder niet gehoorzaam is; en zij hem gekastijd zullen hebben, en hij naar hen niet horen zal,
Zo zullen zijn vader en zijn moeder hem grijpen, en zij zullen hem uitbrengen tot de oudsten zijner stad, en tot de poorte zijner plaats.
En zij zullen zeggen tot de oudsten zijner stad: Deze onze zoon is afwijkende en wederspannig, hij is onze stem niet gehoorzaam; hij is een brasser en zuiper.
Dan zullen alle lieden zijner stad hem met stenen overwerpen, dat hij sterve; en gij zult het boze uit het midden van u wegdoen; dat het gans Israël hore, en vreze.

Tot zover deze opvoedkundige handreiking.

* Althans, dat maak ik uit een ingezonden brief op. Het interview is slechts deels toegankelijk.